loading

Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của Thuốc Trừ Sâu Đến Một Số Quần Thể Thiên Địch Chính Trên Đồng Ruộng Vụ Xuân 2011 Tại Hải Lộc – Hải Hậu – Nam Định

MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài

Trong hơn 20 năm qua, năng suất và sản lượng lúa của Việt Nam đã tăng gấp khoảng 2 lần, hiện nay năng suất bình quân đạt 5,3 tấn/ha một vụ, sản lượng cả năm đạt gần 39 triệu tấn. Sản xuất lúa gạo phát triển đã đưa Việt Nam những có đủ lương thực cho nhân dân, mà còn xuất khẩu với số lượng trên 70 triệu tấn gạo mang về cho đất nước gần 20 tỷ USD, trở thành nước xuất khẩu gạo lớn thứ 2 thế giới. Cây lúa đã trở thành cây lương thực chủ lực, liên quan đến việc làm và thu nhập của khoảng 80% số hộ nông dân Việt Nam.

Bên cạnh những thành công thì còn không ít những bất cập yếu kém, hiệu quả sản xuất kinh doanh chưa cao, phải đối mặt với nhiều khó khăn thách thức, nhất là thiên tai, biến đổi khí hậu đặc biệt là dịch hại xảy ra thường xuyên đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất lúa gạo. Để bảo vệ cây lúa người nông dân đã áp dụng nhiều biện pháp khác nhau: Biện pháp thủ công, biện pháp canh tác, biện pháp vật lý, biện pháp dùng giống kháng, biện pháp sinh học và phổ biến nhất là biện pháp hóa học. Việc sử dụng thuốc hóa học trừ sâu để phòng trừ sâu hại dịch bệnh, bảo vệ mùa màng, giữ vững an ninh lương thực quốc gia cho đến nay vẫn là một biện pháp quan trọng và chủ yếu. Tuy nhiên bên cạnh việc ngăn chặn được dịch hại thì việc sử dụng thuốc hóa học trừ sâu nhiều và rộng rãi đã kéo theo những hậu quả không mong muốn đó là làm giảm thiểu đáng kể những loài thiên địch có ích trên đồng ruộng ngoài ra còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường sống và sức khoẻ con người. Chính vì vậy, ngày nay việc sử dụng thuốc hóa học trừ sâu đòi hỏi phải có những hiểu biết về ảnh hưởng xấu của chúng đến môi trường, đặc biệt là sự ảnh hưởng tới những sinh vật có ích hay còn gọi là “thiên địch” trong sinh quần nông nghiệp.

Trên thế giới đã có nhiều nghiên cứu về ảnh hưởng của thuốc trừ sâu đến thiên địch. Tính đến năm 1989, ít nhất có 12.600 công bố trên giới nói về ảnh hưởng của thuốc trừ sâu đến thiên địch (Greathead, 1990). Ở nước ta, những nghiên cứu về ảnh hưởng của thuốc trừ sâu đến thiên địch còn ít được quan tâm. Chính vì vậy nhận thức của người nông dân về mức độ độc hại của thuốc trừ sâu đối với thiên địch của sâu hại cũng như đối với môi trường và con người còn hạn chế.

Từ những thực trạng trên và một yêu cầu đặt ra là làm thế nào giúp người nông dân nhận thức đúng đắn việc sử dụng thuốc hoá học trong sản xuất lúa nói riêng và sản xuất nông nghiệp nói chung, giảm được những tác động xấu tới môi trường, sức khoẻ con người bên cạnh đó còn bảo vệ được các loài thiên địch tự nhiên có ích cho sinh quần nông nghiệp. Vì vậy chúng tôi đã tiến hành thực hiện đề tài “Nghiên cứu ảnh hưởng của thuốc trừ sâu đến một số quần thể thiên địch chính trên đồng ruộng vụ xuân 2011 tại Hải Lộc – Hải Hậu – Nam Định”.

2. Mục đích và yêu cầu đề tài

2.1. Mục đích

– Xác định được vai trò của một số loài thiên địch chính đối với quần thể sâu hại chính trên đồng ruộng và ảnh hưởng của thuốc hoá học đối với thiên địch. Từ đó đưa ra khuyến cáo đối với việc sử dụng thuốc hoá học một cách hợp lý cho người nông dân nhằm giảm thiểu ảnh hưởng xấu đến thiên địch, môi trường và sức khoẻ con người

2.2. Yêu cầu

– Xác định được thành phần một và mức độ phổ biến một số loài thiên địch chính trên đồng ruộng.

– Xác định được vai trò của thiên địch đối với việc hạn chế một số loài sâu hại chính trên lúa.

– Đánh giá ảnh hưởng của thuốc hoá học đối với một số quần thể thiên địch phổ biến trên đồng ruộng trong vụ Đông xuân 2011 tại hợp tác xã Hải Lộc – huyện Hải Hậu – tỉnh Nam Định.

CHƯƠNG I: TỔNG  QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU

1.1. Khái niệm về thiên địch của sâu hại lúa

Trên đồng ruộng ngoài những loài côn trùng gây hại như đã nói đến ở trên thì còn vô số những loài côn trùng, nhện, virus, các loài kí sinh… không những không gây hại cho cây lúa mà ngược lại chúng còn giúp bà con nông dân tiêu diệt sâu hại. Có nhiều người gọi chúng bằng những cái tên rất hình tượng và dễ hiểu đó là “những người bạn của nông dân”. Còn các nhà khoa học gọi chúng với một cái tên khác là “thiên địch”.

Thiên địch là những thành viên thường xuyên không thể thiếu được của sinh quần ruộng lúa. Chúng là những tác nhân gây chết tự nhiên rất quan trọng đối với các sâu hại lúa. Ở từng nơi, trong từng thời gian cụ thể, các thiên địch có thể kìm hãm được số lượng sâu hại chính trên lúa ở dưới mức gây hại kinh tế mà không cần tiến hành bất kì một biện pháp phòng trừ nào khác. Thiên địch được nhiều nhà nghiên cứu bảo vệ thực vật coi là cốt lõi của hệ thống biện pháp phòng trừ tổng hợp sâu hại lúa ở vùng nhiệt đới.

1.2. Tài liệu nghiên cứu trong nước

1.2.1 Một số nghiên cứu về thiên địch của sâu hại lúa ở Việt Nam

1.2.1.a. Số lượng loài thiên địch đã phát hiện được trên lúa

Tổng hợp từ các tài liệu nghiên cứu tới năm 2000 trên ruộng lúa của nước ta xuất hiện khoảng 415 loài thiên địch của sâu hại lúa. Chúng thuộc 14 bộ, 58 họ, 240 giống của các lớp côn trùng, nhện, nấm, virus và tuyến trùng. Số lượng này đến năm 2002 được bổ sung 46 loài nữa. Như vậy đã có ít nhất 461 loài thiên địch của sâu hại lúa được ghi nhận ở nước ta. Thiên địch này gồm 186 loài ký sinh (chiếm 40,3% tổng số loài thiên địch), 265 loài côn trùng và nhện lớn bắt mồi (chiếm 57,5 tổng số) và 10 loài vi sinh vật và tuyến trùng gây bệnh cho sâu hại lúa (chiếm 2,2% tổng số loài).

1.2.1.b. Một số thiên địch phổ biến của các loài sâu hại

Ong đen Telenomus subitus Le (Hym.: Scelionidae): Ong đen T. subitus được ghi nhận ký sinh trứng của nhiều loài bọ xít sống trên đồng lúa như Andrallus spinidens, Piezodorus rubrofasciatus, S. lurida, Eysarcoris spp.

Ong kén trắng Cotesia ruficrus (Halidaya) (Hym.: Braconidae): Ong kén trắng C. ruficrus là một ký sinh tập thể. Ong này ghi nhận ký sinh sâu non các loài sâu cắn gié (M. separata, M. venalba, M. lorey), sâu keo (S. mauritia), sâu đo xanh (N.aenescen).

Bọ rùa tám chấm Harmonia octomaculata (Fabr) (Col.: Coccinellidae): Bọ rùa Harmonia octomaculata được gọi là bọ rùa tám chấm.Bọ rùa tám chấm H. octomaculata là loài đa thực, thường có mặt trong các quần thể rệp muội hại cây trồng. Nhưng ở Đồng bằng sông Cửu Long, khi  rầy nâu có mật độ cao thì loài bọ rùa này xuất hiện tương đối nhiều trên đồng lúa. Đã ghi nhận là thiên địch của rầy nâu, rầy lưng trắng và nhiều sâu hại lúa khác.

Nhện sói Pardosa pseudoannulata (Boes. Et Str.) (Aran.: Lycosidae): Loài Pardosa pseudoannulata gọi là nhện sói vân đinh ba. Nhện sói vân đinh ba là loài bắt mồi đa thực. Trên đồng lúa ghi nhận nó tấn công rất nhiều loài sâu hại, đặc biệt là các loài rầy sống ở phần gốc thân cây lúa.

Nhện linh miêu Oxyopes javanus  Thorell (Aran.: Oxyopidae). Nhện linh miêu là loài BM đa thực, hoạt động trên tán lá lúa. Nó thường tấn công các loài sâu hại lúa sau đây: C. medinalis, P. gutta, M. separata, S. mauritia, C. versicolor, N. aenescens, P. stagnalis, Hydrellia sp., các loài rầy hại lúa.

Vui lòng chia sẻ bài viết này để nhìn thấy link Download tải luận văn miễn phí